Aktualne czasy cechują się sporą różnorodnością w zakresie wykorzystywanych materiałów do produkcji poszczególnych produktów. Spory nacisk kładzie się również na odpowiednią segregację śmieci w oparciu właśnie o to, z czego są wykonane. Tworzywa sztuczne to jedne z tych wyróżnianych odpadów, podlegających segregacji. Jakie są jednak ich rodzaje, zastosowanie oraz przykłady?
Czym są tworzywa sztuczne?
Tworzywa sztuczne to materiały organiczne lub nieorganiczne, syntetyczne, bądź półsyntetyczne. Produkuje się je przy użyciu różnych procesów chemicznych. Mogą składać się ze zmodyfikowanych polimerów naturalnych wraz z dodatkami modyfikującymi lub z polimerów syntetycznych. Druga z wymienionych możliwości jest tworzona przez człowieka i nie można jej spotkać naturalnie.
Z powodu swojej charakterystyki nazwa sztuczne jest trafiona, gdyż nie mamy do czynienia z wytworem natury. Ten rodzaj materiałów może być stosowany jako zamiennik metalowych, drewnianych i innych elementów. Możemy je spotkać wśród mebli, podłóg, okien, ale i w opakowaniach na środki spożywcze. To oczywiście zaledwie początek całej listy.
Rodzaje tworzyw sztucznych
Na tworzywa sztuczne składa się spora grupa rodzajów, które odpowiadają za zastosowanie poszczególnych materiałów. Warto przyjrzeć się ich rodzajom, przykładom i zastosowaniom. Wśród nich wyróżniamy:
Tworzywa termoplastyczne
Termoplasty stanowią największą grupę tworzyw. Pod wpływem ciepła miękną, a po schłodzeniu ponownie twardnieją. Proces ten można powtarzać, czyniąc je podatnymi na recykling. Do ich zalet należą kwestie tj. łatwość formowania i szerokie spektrum zastosowań, począwszy od prostych folii i butelek po elementy o dużej wytrzymałości. W tej grupie znajdują się m.in. polietylen, polipropylen czy poliwęglany.
Tworzywa duroplastyczne
Duroplasty natomiast po uformowaniu i utwardzeniu nie mogą być ponownie stopione. Tworzą trwałą, trójwymiarową sieć wiązań chemicznych. Są bardzo odporne na działanie wysokich temperatur, środków chemicznych i naprężenia mechaniczne. Używa się ich do produkcji laminatów, elementów elektrycznych, a także w lotnictwie i motoryzacji. Przykłady tworzyw szcztucznych duroplastycznych to żywice epoksydowe, fenolowe, melaminowe.
Tworzywa elastomerowe
Jeśli chodzi o elastomery, to charakteryzują się wysoką elastycznością. Z tej racji można je rozciągnąć nawet kilkukrotnie w stosunku do pierwotnej długości, a one powrócą do swojego kształtu. Właściwości te zawdzięczają budowie polimerowych łańcuchów, będących częściowo usieciowane. Najbardziej znane elastomery to kauczuki syntetyczne, poliuretany czy silikon. Znajdują zastosowanie w produkcji opon, uszczelek, przewodów czy implantów medycznych.
Tworzywa sztuczne – Zastosowanie w różnych branżach
Zastosowanie w przemyśle spożywczym
W przemyśle spożywczym tworzywa sztuczne odgrywają kluczową rolę w zarówno pakowaniu, przechowywaniu, jak i transporcie żywności. Butelki PET, folie polietylenowe, czy pojemniki jednorazowe umożliwiają przedłużenie świeżości produktów i jednocześnie chronią je przed zanieczyszczeniami. Nowoczesne rozwiązania obejmują tzw. aktywne opakowania, które mogą pochłaniać wilgoć lub tlen.
Zastosowanie w budownictwie
Budownictwo jest jednym z największych odbiorców tworzyw sztucznych. Rury i kształtki z PVC i PE zastąpiły metalowe odpowiedniki, oferując odporność na korozję i łatwy montaż. Profile okienne z PVC charakteryzują się dobrymi parametrami termoizolacyjnymi. Materiały izolacyjne z polistyrenu i poliuretanu poprawiają natomiast efektywność energetyczną budynków. Tworzywa wykorzystuje się też w podłogach, dachach czy systemach wentylacyjnych.
Zastosowanie w medycynie
Nowoczesna medycyna nie mogłaby funkcjonować bez plastiku. Jednorazowe strzykawki, rękawiczki, opakowania leków, a także zaawansowane implanty i protezy to przykłady jego wykorzystania. Materiały takie jak silikon czy poliuretany są biokompatybilne. Oznacza, że mogą pozostawać w kontakcie z tkankami ludzkiego organizmu bez wywoływania reakcji niepożądanych.
Zastosowanie w motoryzacji
W motoryzacji plastik zrewolucjonizował konstrukcję pojazdów. Dzięki niemu samochody stały się lżejsze, a to przełożyło się na mniejsze zużycie paliwa i emisję spalin. Tworzywa wykorzystywane są do produkcji desek rozdzielczych, tapicerki, reflektorów, zderzaków, a nawet zbiorników paliwa. Poliwęglany i kompozyty polimerowe znajdują zastosowanie w szybach oraz elementach konstrukcyjnych.
Tworzywa sztuczne – Przykłady i ich właściwości
Polietylen (PE)
Jest to najczęściej stosowany plastik na świecie. Cechuje go lekkość, odporność na wilgoć i większość chemikaliów. Występuje w dwóch podstawowych odmianach:
- LDPE – plastik o niskiej gęstości elastyczny, używany do folii, reklamówek i opakowań,
- HDPE – plastik o wysokiej gęstości, sztywniejszy, stosowany w rurach, butelkach i pojemnikach.
Polipropylen (PP)
Odznacza się wyższą odpornością cieplną niż polietylen, dzięki czemu nadaje się do kontaktu z gorącymi płynami. Wykorzystuje się go w opakowaniach żywności, włóknach syntetycznych, elementach samochodowych oraz sprzęcie gospodarstwa domowego.
Polichlorek winylu (PVC)
Nie możemy zaprzeczyć, że jest to jeden z najbardziej uniwersalnych materiałów. Może być sztywny i wówczas stosowany w oknach, rurach, płytach lub miękki i wykorzystywany w kablach, wykładzinach, odzieży. Charakteryzuje się trwałością, odpornością na czynniki atmosferyczne i łatwością obróbki.
Polistyren (PS)
Tworzywo znane przede wszystkim jako styropian. Jest lekki, dobrze izoluje ciepło, jednak ma niską odporność chemiczną. Stosuje się go oczywiście do izolacji budynków, produkcji kubków jednorazowych, opakowań oraz obudów urządzeń elektronicznych.
Poliwęglany (PC)
Materiał o bardzo wysokiej przezroczystości, dużej odporności mechanicznej i odporności na uderzenia. Stosuje się go na przykład w produkcji szyb kuloodpornych, osłon ochronnych, soczewek czy elementów elektronicznych. Dzięki łatwości formowania poliwęglany są również popularne w branży oświetleniowej.
Tworzywa sztuczne – Zalety i wady
Każdy materiał wykazuje się zarówno aspektami pozytywnymi, jak i negatywnymi. Wśród nich wymienia się przede wszystkim:
| Zalety | Wady |
|---|---|
| Lekkość i łatwość formowania | Długi czas rozkładu w środowisku |
| Wszechstronność zastosowań | Trudności w recyklingu niektórych odmian |
| Odporność na korozję i wilgoć | Powstawanie mikroplastiku w środowisku |
| Niska cena produkcji i szeroka dostępność | Możliwość uwalniania szkodliwych związków |
| Dobra izolacyjność cieplna i elektryczna | Wysokie koszty utylizacji i składowania odpadów |
| Możliwość uzyskania różnych właściwości fizycznych | Negatywny wpływ na zdrowie zwierząt i ekosystemy |
Utylizacja tworzyw sztucznych
Jak zaznaczyliśmy powyżej, tworzywa sztuczne wykorzystuje się praktycznie w każdej dziedzinie. Co więcej, rosnąca produkcja plastiku prowadzi do poważnych wyzwań środowiskowych.
W związku z tym powinno się skorzystać z usług firmy zajmującej się utylizacją odpadów. W naszej ofercie znajduje się usługa profesjonalnego przetwarzania tworzyw sztucznych. Firmy, które chciałyby skorzystać z oferty, zachęcamy do wcześniejszego kontaktu telefonicznego.
